Kierownik zespołu:

• dr Jacek Kordel

• prof. dr hab. Zofia Zielińska
• dr Jakub Bajer, Instytut Historii Nauki PAN
• dr Vadzim Anipiarkou, Instytut Historii i Archiwistyki UAM
• mgr Krystyna Zaleska
• mgr Jakub Ciepiela

Celem projektu jest przygotowanie krytycznej edycji źródeł rękopiśmiennych z archiwów polskich i rosyjskich dotyczących funkcjonowania Rzeczypospolitej w ostatnich latach jej istnienia, w szczególności w okresie poprzedzającym II rozbiór. Istotnym zamierzeniem projektu jest wprowadzenie do obiegu naukowego obszernego materiału źródłowego, obejmującego zalecenia, instrukcje i raporty kierowane do najwyższych władz Imperium Rosyjskiego.

Projekt zakłada edycję francuskojęzycznych zapisów rozmów Stanisława Augusta z rosyjskim dyplomatą Jakobem Johannem Sieversem, które pozwalają uchwycić mechanizmy rosyjskiej polityki wobec Rzeczypospolitej oraz reakcje króla i jego otoczenia. Uzupełnieniem tego zbioru będą listy Stanisława Augusta do sekretarza Christiana Wilhelma Friesego, pośredniczącego w kontaktach z ambasadą rosyjską, oraz do jednego z najbliższych współpracowników króla, Antoniego Dzieduszyckiego.

Drugim zasadniczym zespołem źródłowym objętym edycją będzie tzw. dziennik Jakowa Iwanowicza Bułhakowa, relacje dyplomatyczne rosyjskiego ministra pełnomocnego w Warszawie, kierowane do Katarzyny II. Materiały te ukazują kulisy przygotowań do operacji rozbiorowej, proces tworzenia rosyjskiej agentury na przyszły sejm oraz działania wymierzone w próby ratowania państwa podejmowane przez obóz królewski.

Edycja zgromadzonych źródeł umożliwi przedstawienie całokształtu problemów państwa i społeczeństwa polskiego schyłku XVIII wieku, w tym prób reform oraz ich systematycznego niweczenia, w szczególności przez środowiska konfederacji targowickiej.

Zasadniczym efektem projektu będzie trzytomowa edycja naukowa z pełnym aparatem krytycznym, ukazująca mechanizmy rosyjskiej kontroli nad Rzecząpospolitą oraz wewnętrzne konflikty elit politycznych w ostatnich latach istnienia państwa polsko-litewskiego.