Vicarius Christi, vicarius Dei. Apogeo e tramonto della sovranità papale attraverso le epistole fittizie (1307-1409)

Późne średniowiecze było okresem głębokich przemian dla zachodniego chrześcijaństwa, w którym upadek „uniwersalnych” władz papieża i cesarza ustąpił miejsca wyłanianiu się nowych, lokalnych układów sił. O ile cesarstwo miało już wówczas minimalne znaczenie polityczne, o tyle papiestwo coraz wyraźniej przedstawiało się jako jedyna uniwersalna władza, do której można było się odwołać. Prowadziło to do rozszerzenia (zarówno teoretycznego, jak i często nieograniczonego) granic władzy papieskiej (potestas pontificia), co z kolei wywoływało zażarte debaty.

Niniejszy tom bada ewolucję suwerenności papieskiej z perspektywy szczególnego i słabo dotąd rozpoznanego gatunku literackiego – fikcyjnych epistoł: anonimowych listów pisanych w imieniu Diabła, zmarłych lub bytów nadprzyrodzonych, których celem było demaskowanie uniwersalistycznych roszczeń papiestwa oraz nieadekwatności jego przedstawicieli. Autorzy tych listów nie ograniczają się do formułowania ostrych krytyk, lecz proponują także alternatywne modele prowadzenia dyskursu politycznego i religijnego, pozwalające dostrzec ścisły związek tych tekstów z niektórymi z najwybitniejszych intelektualistów epoki. Dzięki prezentacji i analizie w dużej mierze niepublikowanego korpusu źródeł tom ten ukazuje – z nowej perspektywy – złożoną sieć debat, które przyczyniły się do ukształtowania historii politycznej i instytucjonalnej XIV i XV wieku.