Seminarium Historii Gender – 13 października 2026 r.
Serdecznie zapraszamy na następne Seminarium Historii Gender, organizowane przez prof. Dobrochnę Kałwę, podczas którego Magdalena Jakubowska (Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego) wygłosi referat pt. „Między domem a akademią. Aktywność Nadziei z Jutkiewiczów Zajączkowskiej w latach 1954-1970 w świetle korespondencji Ananiasza Zajączkowskiego”. Spotkanie skomentuje dr Iwona Dadej.
Spotkanie odbędzie się 13 października 2026 r. (wtorek) o godz. 17.00 na Wydziale Historii (Budynek Pomuzealny) w sali 2 oraz online. Link do spotkania online można uzyskać, kontaktując się e-mailowo pod adresem historia.gender@uw.edu.pl Magdalena Jakubowska, historyczka, zajmuje się dziejami dyplomacji Rzeczypospolitej w epoce nowożytnej. Przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą działalności polskich dyplomatów na przełomie XVI i XVII wieku. W 2025 roku opracowywała zbiory fotograficzne prof. Ananiasza Zajączkowskiego w Muzeum Azji i Pacyfiku im. Adama Wawrzyniaka w Warszawie. Obecnie finalizuje edycję korespondencji prof. Ananiasza Zajączkowskiego do żony Nadziei z lat 1954-1970.
Wprowadzenie do wystąpienia:
Nadzieja z Jutkiewiczów Zajączkowska (1901-1983) była Karaimką, żoną wybitnego orientalisty, profesora Ananiasza Zajączkowskiego (1903-1970), oraz matką trojga dzieci: Aleksandra, Elżbiety i Marii Emilii. Urodziła się w Wilnie, kształciła się w Warszawie i Kijowie, a w 1927 roku poślubiła studiującego na Uniwersytecie Jagiellońskim orientalistę Ananiasza Zajączkowskiego. Od tego momentu związała swoje życie z rolą żony profesora. Podstawę źródłową badań nad jej powojenną aktywnością stanowi zbiór korespondencji z lat 1954-1970, obejmujący listy i kartki pocztowe wysyłane do niej przez męża podczas podróży akademickich, od Cambridge po Taszkient. Materiał ten, liczący 136 jednostek korespondencyjnych, został zgromadzony przez córkę małżonków, Marię Emilię Zajączkowską-Łopatto. Stanowi on wyjątkowe źródło do badania codzienności uczonego pozostającego w podróży, ale przede wszystkim pozwala uchwycić szeroki zakres wsparcia udzielanego przez jego żonę. Podczas nieobecności męża Nadzieja Zajączkowska nie tylko sprawnie zarządzała gospodarstwem domowym, lecz także pełniła funkcję pośredniczki między nim a Uniwersytetem, Polską Akademią Nauk oraz instytucjami państwowymi.
W referacie chciałabym podjąć problem aktywności kobiety, żony profesora pozbawionej własnej kariery zawodowej, w realiach Polski Ludowej. Przypadek ten trudno wpisać w dominujące współcześnie narracje badawcze. Nadzieja Zajączkowska nie była bowiem ani przedstawicielką klasy robotniczej, ani kobietą rozwijającą własną karierę naukową czy artystyczną. Analizę jej aktywności zamierzam przeprowadzić, odwołując się z jednej strony do kategorii niewidzialnej pracy, z drugiej zaś do koncepcji two-person career („dwuosobowej
kariery”), opisującej związki, w których za obopólną zgodą jedno z partnerów podporządkowuje własną aktywność życiową wspieraniu kariery drugiego. Koncepcja ta została po raz pierwszy sformułowana przez Hannę Papanek w artykule Men, Women, and Work: Reflections on the Two-Person Career z 1973 roku. Autorka zwróciła w nim uwagę na fakt, że sukcesy zawodowe mężczyzn nie są wyłącznie indywidualnym osiągnięciem, lecz rezultatem wspólnej pracy obojga małżonków, przy czym wkład kobiet pozostaje zazwyczaj mniej widoczny i rzadziej doceniany.
Więcej o korespondencji:
https://czasopisma.karaimi.org/index.php/almanach/article/view/1124/1040